Gõ "plugin SketchUp cho kiến trúc cảnh quan" ra hàng loạt danh sách 10, 15, 20 cái tên. Phản xạ phổ biến nhất là cài hết. Một quy trình dựng dự án cảnh quan gồm nhiều khâu rất khác nhau — khảo sát địa hình, dựng khối, bố trí cây, trình bày, xuất bản vẽ — và không plugin nào giỏi đều ở tất cả các khâu đó. Cài hết mà không biết đang tắc ở khâu nào chỉ tốn dung lượng máy nhiều hơn tốn thời gian tiết kiệm được.
Cách đọc danh sách này vì vậy nên đi theo công dụng, không đi theo tên tuổi hay độ nổi tiếng. Mỗi nhóm dưới đây giải quyết đúng một khâu tắc, và tên plugin nêu ra đều có trang chính chủ dẫn kèm để kiểm lại.
Nhóm dựng địa hình
Khâu đầu tiên của gần như mọi dự án cảnh quan là chuyển dữ liệu khảo sát — đường đồng mức, cao độ điểm, point cloud — thành một mặt địa hình dựng được trong không gian 3D. SketchUp bản gốc, không cần cài thêm gì, đã có công cụ Sandbox "From Contours", dựng mặt địa hình dạng lưới tam giác (TIN) trực tiếp từ các đường đồng mức đã đặt đúng cao độ. Đây là điểm khởi đầu hợp lý cho ai chưa từng dùng công cụ địa hình nào — không tốn thêm chi phí, thao tác nằm sẵn trong menu Sandbox. Giới hạn của công cụ gốc này nằm ở chỗ mặt lưới sinh ra phụ thuộc trực tiếp vào mật độ và độ chính xác của các đường đồng mức đầu vào; đường đồng mức càng thưa, mặt địa hình càng gồ ghề, và việc chỉnh sửa lại sau khi đã dựng cũng không thật thuận tiện bằng các công cụ chuyên dụng hơn.
Khi dữ liệu khảo sát lộn xộn hơn — nhiều điểm cao độ rời rạc, hoặc dữ liệu quét từ point cloud — TopoShaper sinh ra một mặt lưới tứ giác sạch hơn từ chính những đường đồng mức hoặc đám mây điểm đó, phân phối dưới dạng tệp RBZ trên Sketchucation. Khác với Sandbox gốc, TopoShaper nhắm vào việc giữ mặt lưới đều đặn, dễ chỉnh sửa tiếp sau khi đã dựng.
Còn khi việc cần làm không phải dựng địa hình từ số liệu khảo sát có sẵn, mà là nặn hình một quả đồi, một gò đất, một bờ ruộng bậc thang theo cảm quan thiết kế — không có đường đồng mức làm gốc — thì công cụ phù hợp là một nhóm khác hẳn: Artisan (Artisan Organic Toolset). Artisan cho phép kéo, nặn, đẩy mặt lưới theo kiểu điêu khắc số (sculpting), dùng vùng chọn mềm (soft selection) và đùn nhiều mặt cùng lúc, chứ không sinh địa hình tự động từ dữ liệu đo đạc. Ba công cụ này không thay thế nhau — chọn cái nào phụ thuộc việc đang có sẵn dữ liệu khảo sát hay đang tạo hình từ đầu.
Nhóm bố trí hàng loạt — cây, người, xe
Địa hình xong, khâu tắc tiếp theo thường không nằm ở dựng khối kiến trúc mà ở việc phủ cây. Một tuyến đường trồng cây theo mẫu lặp lại, một bãi cỏ cần rải hàng trăm bụi cây bụi không đều nhau, một quảng trường cần người và xe làm tỷ lệ — làm tay từng vật thể một tốn nhiều giờ cho một thao tác lẽ ra chỉ cần vài phút thiết lập tham số.
Skatter, phát triển bởi Lindalë, giải quyết đúng khâu đó: rải vật thể — cây, người, xe — theo đường, theo mặt hoặc theo nhóm, có tham số ngẫu nhiên hoá vị trí, góc xoay và tỷ lệ để tránh cảm giác lặp lại đều tăm tắp. Một điểm đáng chú ý là chế độ render-only: vật thể được rải chỉ hiện ra lúc xuất ảnh render, không nằm sẵn trong mô hình SketchUp, nên tệp không bị nặng thêm dù số lượng cây rải lên tới hàng nghìn. Skatter cũng có trang riêng trên SketchUp Extension Warehouse, kho extension chính thức của SketchUp.
Rải cây theo tham số ngẫu nhiên hoá, có chế độ render-only để không làm nặng file SketchUp khi số lượng vật thể lớn.Mô tả công dụng của Skatter, theo lindale.io/skatter
Nhóm dựng bối cảnh đô thị
Một khâu khác hẳn hai khâu trên: dự án cần đặt trong bối cảnh đô thị rộng — khối nhà xung quanh, mặt đường, vỉa hè, cây cối và cả mặt nước của cả một khu vực, không chỉ khu đất thiết kế. Dựng tay từng khối nhà lân cận chỉ để làm nền cho phối cảnh là việc tốn công không tương xứng với giá trị nó mang lại.
PlaceMaker nhắm đúng vào khâu này — dựng nhanh khối nhà, mặt đường, vỉa hè cùng ảnh vệ tinh độ phân giải cao cho một khu vực rộng, kéo dữ liệu địa hình chất lượng cao (một số vị trí đạt độ chi tiết tới 1 mét) từ nền dữ liệu Cesium ION. Khác với hai nhóm trên vốn làm việc trên khu đất thiết kế, PlaceMaker làm việc trên quy mô cả một khu phố hoặc một vùng, phục vụ mục đích tạo bối cảnh chứ không phải tạo chi tiết thiết kế.
Nhóm dựng hình tham số
Có một khâu tắc riêng biệt với việc dựng địa hình hay rải cây: dựng các đối tượng theo tuyến và cần sửa lại nhiều lần trong quá trình thiết kế — tường, cửa, lan can, đường dạo, khung kết cấu, tường chắn. Vẽ tay một lần thì nhanh, nhưng mỗi lần cần đổi biên dạng, vật liệu hay kích thước lại phải vẽ lại từ đầu.
Profile Builder là bộ công cụ dựng hình tham số (parametric) cho đúng nhóm đối tượng theo tuyến này. Vật thể dựng ra vẫn giữ được tính chất tham số sau khi đã tạo — biên dạng, vật liệu, kích thước, cả đường dẫn đều sửa lại được mà không phải dựng lại từ đầu. Profile Builder cũng có mặt trên SketchUp Extension Warehouse.
Nhóm render thời gian thực
Từ mô hình khối tới một tấm ảnh phối cảnh trình khách hàng là một khâu tắc hoàn toàn khác — không phải tắc ở dựng hình mà tắc ở tốc độ nhìn thấy kết quả. Cách làm cũ là dựng xong toàn bộ mô hình rồi mới thiết lập ánh sáng, vật liệu, camera và bấm render, chờ nhiều phút mới biết cảnh có ổn hay không.
Enscape, phát triển bởi Chaos (trụ sở tại Karlsruhe, Đức), tích hợp trực tiếp vào SketchUp mà không cần xuất/nhập tệp qua lại — thay đổi vật liệu hay ánh sáng trong SketchUp hiện ra ngay trong cửa sổ render, gần như tức thời. Bản chất khâu này là render thời gian thực và dựng virtual tour, phục vụ đúng lúc cần thấy nhanh nhiều phương án khác nhau, không phải khâu render cuối cùng chất lượng cao nhất có thể. Render thời gian thực trả lời câu hỏi phương án này nhìn có ổn không ngay trong lúc còn đang chỉnh sửa vật liệu và ánh sáng, còn khâu render để in ấn hay trình chiếu chất lượng cao thuộc một công đoạn và một thời điểm khác trong tiến độ dự án. Enscape cũng có trang trên SketchUp Extension Warehouse, tên gọi ở đó là "Enscape - Real-Time Workflow Plug-in".
Nhóm trình bày và xuất bản vẽ
Khâu cuối cùng, và cũng là khâu hay bị các danh sách plugin xếp lẫn với khâu dựng hình dù bản chất khác hẳn: chuẩn hoá mô hình 3D thành hồ sơ bản vẽ kỹ thuật để nộp — ghi kích thước, dựng mặt cắt, đặt khung tên, xuất ra hàng loạt tờ đúng tỷ lệ.
LayOut là công cụ đi kèm sẵn trong SketchUp Pro, không phải plugin bên thứ ba, làm đúng việc này — lấy các khung nhìn từ mô hình SketchUp, đặt vào tờ giấy có tỷ lệ và khung tên cố định, ghi kích thước và chú thích theo chuẩn bản vẽ kỹ thuật. Một plugin thuộc nhóm dựng hình — như ba nhóm đầu ở trên — được đánh giá bằng tốc độ và độ tự nhiên của hình khối tạo ra. LayOut, thuộc nhóm trình bày, được đánh giá bằng độ chính xác và khả năng tuân thủ chuẩn bản vẽ. Dùng cùng một thang "hay hay dở" cho cả hai nhóm là so sai đối tượng, giống so một cái búa với một cái thước đo rồi hỏi cái nào tốt hơn.
Biết chỗ tắc trước khi biết nên cài gì
Sáu nhóm ở trên gắn với sáu khâu tắc khác nhau trong một quy trình dựng dự án cảnh quan: dựng địa hình, bố trí hàng loạt, dựng bối cảnh đô thị, dựng hình tham số, render thời gian thực, trình bày xuất bản vẽ. Một plugin dựng địa hình mạnh tới đâu cũng không giúp gì cho người đang tắc ở khâu bố trí cây hàng loạt. Cách xác định plugin cần cài vì vậy không bắt đầu từ danh sách công cụ, mà bắt đầu từ việc tự quan sát quy trình làm việc của chính mình: khâu nào đang mất nhiều thời gian nhất so với mức độ phức tạp thật của nó. Khâu đó, chưa chắc là khâu nghe "chuyên nghiệp" nhất, mới đáng đầu tư thời gian học và tiền mua bản quyền.
Về giá bán và số phiên bản hiện hành của từng plugin bên thứ ba nêu trên, mỗi trang chính chủ có bảng giá và lịch cập nhật riêng, thay đổi theo thời gian — nên tra trực tiếp trên trang của từng plugin trước khi quyết định mua, thay vì dựa vào số liệu cũ chép lại từ nơi khác.
Một cách khác để nhìn sáu nhóm này là theo thứ tự công việc thường xảy ra trên một dự án thật: bắt đầu ở nhóm dựng địa hình khi mới có dữ liệu khảo sát, tiếp đến nhóm dựng bối cảnh đô thị nếu khu đất nằm trong một vùng cần thể hiện cả bối cảnh xung quanh, rồi nhóm dựng hình tham số cho các đối tượng theo tuyến như tường, lan can, đường dạo, sau đó nhóm bố trí hàng loạt để phủ cây, cuối cùng là nhóm render thời gian thực để kiểm tra phương án và nhóm trình bày xuất bản vẽ để hoàn thiện hồ sơ nộp. Không phải dự án nào cũng đi qua đủ sáu khâu này theo đúng thứ tự, và không phải khâu nào cũng cần một plugin riêng — nhiều khâu vẫn làm tốt bằng công cụ gốc của SketchUp nếu khối lượng công việc chưa đủ lớn để việc học thêm một công cụ mới trở nên đáng giá.
Nguồn: canhquan.net