Thanh Long Baywalk: 17.000 m² quảng trường biển trên nền cát Kê Gà

Mũi Kê Gà là một trong những dải bờ khắc nghiệt nhất Nam Trung Bộ: nắng gắt gần như quanh năm, gió biển mang muối thổi liên tục, nền cát rời không giữ nước. Đó cũng là nơi TA Landscape Architecture đặt xuống 17.000 m² quảng trường biển Thanh Long Baywalk, hoàn thành năm 2022, thuộc khu đô thị biển Thanh Long Bay rộng hơn 90 ha của Nam Group tại xã Tân Thành, huyện Hàm Thuận Nam, Bình Thuận.

Tuyến dải lụa: một đường đi thay cho một mặt sân

Hình thái chủ đạo không phải một quảng trường phẳng mà là một tuyến đi bộ uốn lượn, nhóm thiết kế gọi là dải lụa, luồn giữa rừng dừa rồi vươn ra phía vịnh. Cách bố cục này giải quyết cùng lúc ba việc: chia nhỏ khối tích để công trình không đè lên đường chân trời; kéo dài quãng đi bộ nên người dùng gặp nhiều khung cảnh khác nhau thay vì thấy hết trong một cái nhìn; và giữ lại được những cụm dừa hiện hữu, vì một cái tuyến thì lách được, một mặt sân thì không.

Rừng cột giả thân dừa

Hệ cột đỡ tuyến được bọc bê tông sợi, tạo lớp vỏ mô phỏng thân dừa. Đây là lựa chọn vật liệu chứ không chỉ là lựa chọn hình thức: bê tông sợi chịu hơi muối tốt hơn hẳn lớp vữa trát thông thường, không mục như gỗ, và cho phép tạo vân bề mặt ngay tại xưởng thay vì đắp thủ công ngoài công trường — việc gần như không thể làm đều tay dưới nắng gió Bình Thuận. Về thị giác, hàng cột nối tiếp rừng dừa thật, làm mờ ranh giới giữa phần cây hiện hữu và phần xây mới.

Tấm kim loại đục lỗ: hạt thanh long ban ngày, trời sao ban đêm

Lớp phủ phía trên là các tấm kim loại đục lỗ. Mô-típ lỗ lấy từ hạt trên vỏ quả thanh long — nông sản đặc trưng của Bình Thuận và cũng là gốc của cái tên Thanh Long Bay. Ban ngày, các lỗ này in xuống mặt sàn một tấm thảm sáng tối chuyển động theo giờ, đồng thời cắt bớt bức xạ trực tiếp. Ban đêm, khi hệ chiếu sáng bật lên, chính các lỗ ấy thành một vòm sao nhân tạo.

Sàn lát đặt trên cát, không đổ bê tông toàn khối

Mặt sàn dùng gạch bê tông đúc sẵn, đặt trên nền cát tự nhiên giữ nguyên. Giải pháp này hay bị bỏ qua vì trông đơn giản, nhưng ở đây nó gánh phần khó nhất: nước mưa thấm thẳng xuống cát nên không cần hệ thu nước lớn; nền cát chịu được chuyển vị nhẹ mà mặt lát không nứt như tấm bê tông liền; và khi hỏng thì gỡ từng viên để thay, không phải phá cả mảng.

Ba tầng cây bản địa

Phần trồng được tổ chức thành ba tầng: dừa ở tầng cao, cây bụi ở tầng giữa, cây phủ nền ở tầng thấp — toàn bộ là loài bản địa chịu nắng, chịu gió mặn, ít đòi chăm sóc. Nhóm thiết kế đặt mục tiêu theo mật độ cây trên đầu người sử dụng, thay vì tính tỷ lệ diện tích phủ xanh trên tổng mặt bằng như cách quen thuộc.

Đọc lại: công trình này giải quyết cái gì

Điều đáng ghi nhận ở Thanh Long Baywalk không nằm ở hình khối bắt mắt, mà ở chỗ hầu hết quyết định hình thức đều truy được về một lý do kỹ thuật hoặc một dữ kiện địa phương: vỏ cột chọn bê tông sợi vì hơi muối; mô-típ lỗ lấy từ quả thanh long; sàn đặt trên cát vì thoát nước và vì sửa chữa; cây chia ba tầng vì nền cát. Đó là cách làm cảnh quan biển đứng được qua vài mùa gió chướng, khác với cách phủ lên bờ biển một bộ trang trí chỉ đẹp trong ảnh khánh thành.