Vì sao vườn sầu riêng Lâm Đồng cần tưới tự động

Sầu riêng đang là cây trồng chủ lực ở một số vùng của Lâm Đồng, và sản lượng đang tăng nhanh hơn tốc độ mở rộng của hạ tầng tưới. Theo Báo Lâm Đồng (2025), tổng sản lượng sầu riêng thu hoạch năm 2024 của tỉnh ước đạt khoảng 175.282 tấn — con số đủ lớn để bất kỳ khoản tiết kiệm nước hay chi phí lao động nào trên mỗi héc-ta cũng nhân lên thành một khoản đáng kể trên toàn vùng.

Lâm Đồng đã có nền cho tưới tiên tiến

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB, 2017) ghi nhận Lâm Đồng là một trong những tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên có diện tích ứng dụng hệ thống tưới hiệu quả cao lớn nhất cả nước, đóng góp vào tổng diện tích khoảng 60.000–70.000 ha tưới tiên tiến của cả nước. Cùng báo cáo này đưa ra mức chênh lệch cụ thể giữa tưới tiên tiến và tưới truyền thống: giảm 50–70% lượng phân bón sử dụng, tiết kiệm 20–30% chi phí điện, và giảm khoảng 60% chi phí lao động — hiệu quả rõ nhất ở nhóm cây công nghiệp dài ngày như cà phê và các loại cây ăn trái, trong đó có sầu riêng.

Mùa khô ở Lâm Đồng đang khắc nghiệt hơn

Lobell, Schlenker và Costa-Roberts (2011, tạp chí Science) chỉ ra nền nông nghiệp toàn cầu chịu tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu, đặc biệt là mức tăng nhiệt độ trong giai đoạn 1980–2008 khiến năng suất nhiều loại cây trồng giảm mạnh. Ở quy mô địa phương, Vuong (2020) ghi nhận Lâm Đồng có mùa mưa và mùa khô phân hoá rõ, và trong mùa khô những trận mưa cường độ lớn đang giảm dần theo thời gian — hệ quả trực tiếp là tình trạng thiếu nước, hạn hán xảy ra thường xuyên hơn. Vào đúng lúc cây cần nước ổn định nhất cho ra hoa và giữ trái, nguồn nước tự nhiên lại kém ổn định nhất.

Một vườn Ri6 ba năm tuổi làm phép so sánh

Để trả lời câu hỏi tưới tự động mang lại gì thực tế trên đồng ruộng, một nghiên cứu do Trần Thị Trường Giang (Công ty TNHH Quản Lý Cảnh Quan Thông Minh, TP. Hồ Chí Minh) thực hiện năm 2023 đã chọn một vườn sầu riêng giống Ri6 ba năm tuổi tại xã Phước Lộc, huyện Đạ Huoai, tỉnh Lâm Đồng, diện tích 1,16 ha, khoảng cách trồng 7,5 × 7,5 m. Vườn được chia làm hai khối để so sánh song song trên cùng điều kiện đất và khí hậu: khối (i) tưới tự động rộng 0,6 ha với 118 cây, lắp béc phun mưa bù áp, cảm biến độ ẩm đất và điều khiển từ xa; khối (ii) tưới thủ công rộng 0,56 ha với 98 cây, dùng ống mềm kéo tay, nước bơm trực tiếp từ giếng.

Cách chia khối này cho phép tách bạch phần đóng góp của bản thân kỹ thuật tưới, thay vì so sánh hai vườn ở hai nơi khác nhau — nơi kết quả dễ bị ảnh hưởng bởi đất, giống hay tiểu khí hậu riêng. Các chỉ tiêu sinh trưởng — chiều cao cây, số lá mới, số trái đậu, khối lượng trái — được ghi nhận mỗi tháng từ tháng 2 đến tháng 12, lấy mẫu ngẫu nhiên 20 cây từ hai khối mỗi lần thu thập.