Tạp chí

Kiến trúc cảnh quan landscape architecture — Kiến trúc cảnh quan là ngành thiết kế và tổ chức không gian ngoài trời — từ công viên, quảng trường, đường phố, khuôn viên công trình cho tới bờ sông và cảnh quan vùng — kết hợp nghệ thuật thị giác, kỹ thuật xây dựng và hiểu biết sinh thái để tạo ra nơi chốn vừa dùng được, vừa bền theo thời gian.

Kiến trúc cảnh quan là ngành thiết kế và tổ chức không gian ngoài trời — từ công viên, quảng trường, đường phố, khuôn viên công trình cho tới bờ sông và cảnh quan vùng — kết hợp nghệ thuật thị giác, kỹ thuật xây dựng và hiểu biết sinh thái để tạo ra nơi chốn vừa dùng được, vừa bền theo thời gian.

Phạm vi

Ngành này can thiệp ở cỡ từ vài trăm mét vuông tới hàng trăm hecta. Người làm nghề xử lý đồng thời nhiều lớp: cao độ và thoát nước, lưu tuyến người đi, cây xanh và đất trồng, vật liệu mặt nền, nước, chiếu sáng, tiện ích, cùng cách tất cả những thứ đó già đi qua mười, hai mươi năm.

Khác với kiến trúc công trình vốn làm việc với vật liệu ổn định, kiến trúc cảnh quan làm việc với vật liệu sống. Một công trình hoàn thiện là lúc nó đẹp nhất; một khu cảnh quan hoàn thiện mới chỉ là điểm khởi đầu — nó còn phải lớn lên.

Người làm nghề làm gì

Khảo sát hiện trạng: địa hình, thổ nhưỡng, thủy văn, cây hiện có, vi khí hậu.
Lập ý tưởng và bố cục không gian mở, xác định tầm nhìn và lưu tuyến.
Thiết kế kỹ thuật: cao độ san nền, thoát nước, kết cấu mặt nền, tưới tiêu.
Chọn và bố trí cây theo tầng, theo điều kiện sống thực tế của khu đất.
Lập hồ sơ, giám sát tác giả, và định ra quy trình chăm sóc sau bàn giao.

Gốc gác

Tên gọi nghề được dùng chính thức từ giữa thế kỷ 19, gắn với Frederick Law Olmsted và công trình Central Park ở New York — thời điểm việc tổ chức không gian mở đô thị được nhìn nhận là một nghề riêng, chứ không còn là phần phụ của kiến trúc hay của nghề làm vườn.

Ở Việt Nam

Kiến trúc cảnh quan được đào tạo ở bậc đại học tại một số trường khối kiến trúc, xây dựng và nông lâm. Trong thực tế hành nghề, phần cảnh quan thường được đưa vào muộn — sau khi quy hoạch và kiến trúc đã chốt — nên hay bị dồn vào vai trang trí phần đất còn lại. Đây là nguyên nhân kỹ thuật của nhiều vấn đề quen thuộc: cây thiếu đất, mặt nền đọng nước, không gian mở thiếu bóng.

Ranh giới: rộng hơn thiết kế cảnh quan (vốn tập trung vào một khu đất cụ thể), hẹp hơn quy hoạch đô thị (vốn phân bổ chức năng ở cỡ toàn đô thị), và khác thiết kế đô thị ở chỗ lấy không gian mở làm đối tượng chính chứ không phải hình thái khối xây dựng.