DESIGN-BUILD — khi văn phòng cảnh quan tự đóng luôn cái chính nó vẽ, không giao lại cho nhà thầu!

Vẽ xong không giao bản vẽ đi đâu cả

Phần lớn văn phòng cảnh quan dừng lại ở bản vẽ, rồi giao cho một nhà thầu khác thi công. Earthscape làm khác: vẽ xong, mang gỗ vào xưởng của chính mình, tự cắt, tự lắp, tự dựng ngoài công trường. Trang chính thức earthscapeplay.com gọi đúng tên mô hình này là design-build — thiết kế kèm chế tạo. Với một công ty chuyên sân chơi trẻ em, cách làm này quyết định trực tiếp chất lượng của thứ một đứa trẻ sẽ leo trèo lên mỗi ngày, không phải chuyện tổ chức nội bộ.

Earthscape đặt văn phòng tại Elmira, Ontario, Canada, xưởng chế tạo tại Wallenstein cùng vùng Waterloo, cách Toronto khoảng 1 tiếng rưỡi lái xe. Đội thiết kế, kỹ sư, thợ thủ công và đội lắp đặt làm việc trong cùng một xưởng — càng nhiều cấu kiện được cắt, khoan, lắp thử tại xưởng thay vì đo cắt trực tiếp ngoài công trường, sai số giữa bản vẽ và sản phẩm thực tế càng nhỏ.

Vì sao đo cắt tại xưởng khác đo cắt ngoài công trường

Ở một công trường ngoài trời, thợ đo cắt gỗ chịu ảnh hưởng của thời tiết, ánh sáng, mặt bằng gồ ghề, và thường phải diễn giải lại bản vẽ theo kinh nghiệm riêng khi gặp chi tiết không khớp thực địa. Trong xưởng, cùng những cấu kiện đó được cắt trên máy cố định, dưới ánh sáng đều, theo đúng dung sai bản vẽ, rồi lắp thử trước khi đóng gói mang ra công trường lắp ráp lần cuối. Khoảng cách giữa "vẽ đúng" và "làm đúng" nhờ vậy được thu hẹp ngay từ trong xưởng, trước khi món đồ chơi chạm đất.

111 dự án, không dừng ở công viên

Trang portfolio earthscapeplay.com/projects liệt kê 111 dự án đã thực hiện, trải khắp Bắc Mỹ và một số nước khác: Biidaasige Park (Toronto), Pier 58 (Seattle), Hawrelak Park (Edmonton), Presidio Tunnel Tops (San Francisco), Wagner Park (Aspen), Triton Marbre tại Carcans (Pháp). Danh mục còn có sân trường học, khách sạn (Theodora Family Hotel, Denver), và cả sân vận động (AmFam Field, Milwaukee) — cùng một xưởng, cùng một quy trình, áp cho nhiều loại khách hàng khác nhau, cho thấy mô hình thiết kế-chế tạo mở rộng được ra bất cứ hạng mục nào cần cấu kiện gỗ hoặc thép đặt ngoài trời, đóng theo yêu cầu riêng.

Một nhầm lẫn cần gỡ trước khi đi tiếp

Ảnh tư liệu gắn nhãn "Corktown Common" và "West Don Lands" xuất hiện khá nhiều khi tra cứu công viên ở Toronto, dễ khiến người đọc gán luôn cho Earthscape. Không đúng: hồ sơ công khai của Waterfront Toronto và Michael Van Valkenburgh Associates ghi rõ MVVA là đơn vị thiết kế cảnh quan toàn bộ hai công viên đó, không nhắc tới Earthscape ở bất cứ vai trò nào.

So với sân chơi lắp sẵn ở Việt Nam

Phần lớn sân chơi công cộng và trong khu đô thị ở Việt Nam hiện dùng thiết bị nhập khẩu, đúc sẵn theo catalogue — cùng một bộ cầu trượt, xích đu, nhà leo trèo lặp lại ở nhiều dự án khác nhau, bất kể địa hình hay bối cảnh khu đất khác nhau ra sao. Cách này nhanh và rẻ hơn thiết kế riêng, nhưng đổi lại sân chơi không phản ánh gì về khu đất cụ thể: một quả đồi, một hàng cây cổ thụ, một khúc cua của lối đi đều bị bỏ qua để lắp vừa bộ thiết bị có sẵn.

Không nhất thiết phải sao chép nguyên xưởng chế tạo riêng mới học được gì từ Earthscape. Với khu đất có địa hình đặc biệt — dốc tự nhiên, cây lớn cần giữ, mặt nước sẵn có — thiết kế sân chơi theo đúng địa hình đó, dù chỉ dùng vài cấu kiện gỗ đơn giản đặt đúng chỗ, vẫn đáng làm hơn lắp nguyên bộ thiết bị đúc sẵn không liên quan gì tới khu đất. Ngay cả khi ngân sách không cho phép dựng một xưởng chế tạo riêng, việc đặt hàng vài cấu kiện gỗ đóng theo kích thước khu đất cụ thể, thay vì chọn nguyên bộ trong catalogue, đã là một bước đủ để sân chơi khác đi. Ngược lại, sân chơi khu dân cư diện tích nhỏ, ngân sách hạn chế thì thiết bị lắp sẵn vẫn là lựa chọn hợp lý — không phải lúc nào thiết kế riêng cũng cần thiết.